Dieta BARF (Biologically Appropriate Raw Food) to sposób żywienia psa oparty na surowych, naturalnych składnikach. Opiekunowie, którzy przechodzą na BARF, zauważają poprawę trawienia, kondycji sierści, energii oraz ogólnego zdrowia pupila. Coraz więcej osób wybiera świeże, jakościowe mięsa takie jak wołowina dla psa, baranina i jagnięcina czy kozina, które idealnie nadają się do diety BARF.
Prawidłowo zbilansowana dieta BARF dostarcza psu wszystkich niezbędnych składników odżywczych i bywa kojarzona z lepszym zdrowiem oraz kondycją sierści i skóry zwierzęcia. Jednocześnie BARF budzi kontrowersje ze względu na potencjalne zagrożenia (np. bakterie w surowym mięsie, ryzyko zadławienia kośćmi) oraz wymagania co do wiedzy i zaangażowania opiekuna.
W tym artykule wyjaśniamy, czym jest BARF, jak wygląda prawidłowo zbilansowana miska oraz kilka ciekawostek dotyczących tego sposobu żywienia!
Zanim przejdziesz do praktyki, poznaj filozofię BARF i podstawowe zasady tego modelu żywienia. Twórcą koncepcji BARF jest australijski weterynarz Ian Billinghurst, który już w latach 80. postulował powrót do „ewolucyjnej” diety psów zbliżonej do menu wilków. Założeniem BARF jest karmienie psa tym, co jadłby jako drapieżnik: surowym mięsem i kośćmi, a w mniejszym stopniu także organami wewnętrznymi, zawartością żołądków ofiar (czyli częściowo strawionymi roślinami) oraz okazjonalnie jajami czy owocami z otoczenia padliny. Naturalność i brak obróbki termicznej to klucz – pokarm nie powinien zawierać zbóż, sztucznych dodatków, konserwantów ani dużej ilości węglowodanów przetworzonych. Współczesne podejście BARF nie jest jednak bezkrytycznym kopiowaniem diety wilka – musimy uwzględnić, że nasze psy żyją dłużej, w innym środowisku i mają inne potrzeby niż dzicy przodkowie. Dlatego BARF traktujemy jako alternatywną dietę dla współczesnego psa, która ma być możliwie zbliżona do naturalnej, ale jednocześnie prawidłowo zbilansowana i dostosowana do indywidualnych potrzeb zwierzęcia
Psy mają układ pokarmowy drapieżników — krótki przewód pokarmowy, kwaśne pH żołądka oraz zęby przystosowane do rozrywania mięsa. Ich organizm najlepiej trawi świeże białko, tłuszcz i kości.
Nic więc dziwnego, że wiele psów znacznie lepiej reaguje na surowe mięso, takie jak wołowina BARF czy kozina dla psa, niż na przetworzoną karmę komercyjną.
Dieta BARF to coś więcej niż kawałek surowego mięsa wrzucony do miski. Aby zapewnić psu komplet potrzebnych składników, posiłki muszą składać się z kilku komponentów w odpowiednich proporcjach. W literaturze spotkasz drobne rozbieżności co do rekomendowanego % udziału poszczególnych składników – poniżej przedstawiamy uśrednione ramy, które pomogą Ci zbilansować menu.
Typowy podział składników w diecie BARF (na podstawie zaleceń doświadczonych żywieniowców): około 70–80% menu to elementy pochodzenia zwierzęcego, zaś 20–30% to dodatki roślinne i suplementy. W praktyce oznacza to, że mięso z kośćmi oraz podroby powinny stanowić mniej więcej 3/4 zawartości miski, a pozostała 1/4 objętości uzupełniamy warzywami, owocami i innymi dodatkami. W ramach tych grup utrzymuje się następujące proporcje szczegółowe:
To fundament miski BARF — główne źródło białka i tłuszczu. Wysokiej jakości mięsa, jak wołowina, jagnięcina czy kozina, są idealne dla psów dużych i małych.
Dostarczają wapnia i fosforu, wspierają zęby i układ nerwowy. Gryzienie kości to także naturalne czyszczenie zębów. Kości w BARF-ie zawsze podajemy surowe i najlepiej otoczone mięsem, dopasowane wielkością do psa. Nigdy nie karm psa gotowanymi ani pieczonymi kośćmi – obróbka cieplna utwardza je i czyni łamliwymi, przez co stają się niebezpieczne (ryzyko zadławienia lub perforacji przewodu pokarmowego). Surowe, mięsiste kości pies pogryzie bez problemu, czerpiąc z nich wapń i fosfor oraz dbając przy okazji o czystość zębów. Możesz spróbować np.
Uwaga: absolutnie zakazane jest surowe mięso i podroby wieprzowe (w tym dzik – dzika świnia), ponieważ mogą przenosić wirusa Aujeszkego (tzw. rzekoma wścieklizna), śmiertelnie groźnego dla psów.
Podroby to m.in. wątroba, żołądki, nerki, serca, płuca, śledziona, móżdżek, ozory – innymi słowy jadalne organy i narządy wewnętrzne. Możesz spróbować np. wątroba kozia, wątroba wołowa, wątroba jagnięca,serca kozie, serca jagnięce, serca wołowe, ozór wołowy, nerki jagnięce. Świetnie sprawdzą się również podroby mielone, np. podroby jagnięce mielone, płuca jagnięce mielone, podroby kozie mielone.
Podroby są skarbnicą witamin i mikroelementów, dlatego stanowią ważny element diety. Szczególne znaczenie ma wątroba, bogata w witaminy A, D, E, K oraz witaminy z grupy B i minerały (żelazo, selen, cynk, mangan). Wątroba dostarcza dużo witaminy A, dlatego nie wolno z nią przesadzać – powinna stanowić maksymalnie 5% całkowitej diety (czyli połowę puli podrobów). Nadmiar wątroby grozi hiperwitaminozą A, objawiającą się m.in. biegunkami, osłabieniem, a długotrwale nawet uszkodzeniem kości. Inne podroby podajemy różnorodnie – można korzystać niemal ze wszystkich (za wyjątkiem podrobów wieprzowych i z dzika, analogicznie jak przy mięsie, z uwagi na ryzyko chorób).
Pamiętaj, że podroby nie mogą zastąpić mięsa ani go dominować – traktujemy je jako dodatek uzupełniający mięsny posiłek
To źródło błonnika usprawniającego trawienie, a także pewna dawka witamin, polifenoli i węglowodanów. W klasycznym BARF warzywa i owoce naśladują zawartość żołądków ofiary – dlatego podajemy je rozdrobnione lub zmiksowane, najlepiej po uprzednim przemrożeniu lub obróbce, by zwiększyć ich strawność. Psy nie trawią dobrze surowej celulozy roślinnej, ale rozdrobnione warzywa są znacznie lepiej przyswajane. Zaleca się różnorodność: zielone liście (sałata, jarmuż, natka pietruszki), warzywa korzeniowe i bulwy (marchew, dynia, buraki, pietruszka korzeniowa), a także niewielkie ilości owoców (jabłko, banan, jagody).
Uwaga – nie podajemy psu cebuli ani czosnku w dużych ilościach (toksyczne w nadmiarze), winogron i rodzynek (toksyczne), a ostrożnie stosujemy warzywa zawierające szczawiany (szpinak, botwina, rabarbar).
Warto wiedzieć, że według niektórych żywieniowców dodatki roślinne wcale nie są konieczne – część psów świetnie radzi sobie na diecie czysto mięsnej. Warzywa/owoce można więc ograniczyć lub pominąć, jeśli nasz pies źle na nie reaguje, jednak w praktyce wielu opiekunów zauważa, że umiarkowany dodatek (do ~20% diety) sprzyja regularnym wypróżnieniom i lepszej pracy jelit. Obserwuj więc swojego psa i jego stolce – na tej podstawie wspólnie z dietetykiem ustalicie optymalną ilość błonnika w diecie.
Nawet najlepsza miska BARF wymaga dodatków takich jak hemoglobina, mączka ze skorupek jaj, algi morskie czy probiotyki. Można też dodać surowe jajko, tłuszcz zwierzęcy i oleje (np. olej z łososia jako źródło kwasów Omega-3 dla zdrowej skóry i sierści),
Zbyt duża ilość kości może wywołać zaparcia. Zacznij od 10% udziału kości i obserwuj psa.
Wątroba to bomba witaminy A — jej nadmiar jest szkodliwy. Zalecana ilość to ok. 5%.
Zacznij od jednego mięsa (np. wołowiny) i dopiero po kilku dniach dodawaj kolejne.
Mięso to za mało — bez suplementów dieta nie będzie kompletna.
Mięso zawsze rozmrażaj w lodówce i porcjuj w czystych pojemnikach.
Zanim przystąpisz do karmienia BARF, zgromadź odpowiednie zaopatrzenie. Znajdź zaufane źródło mięsa – może to być sklep lub hurtownia oferująca produkty przeznaczone specjalnie dla psów (mrożonki BARF) bądź lokalny rzeźnik, u którego kupisz świeże kawałki. Mięso musi pochodzić z legalnego źródła i być przebadane weterynaryjnie (unikanie ryzyka pasożytów i chorób). Wybieraj mięsa różnego rodzaju: drób (kurczak, indyk, kaczka, gęś), wołowinę, cielęcinę, jagnięcinę, królika, dziczyznę od sprawdzonych dostawców, ryby morskie – im większa różnorodność z czasem, tym lepiej zbilansowana dieta (żaden pojedynczy gatunek nie dostarczy pełnego spektrum składników). Unikaj tylko wcześniej wspomnianej surowej wieprzowiny (oraz mięsa dzika) – jest zakazana ze względów bezpieczeństwa zdrowotnego psa.
Bogatą ofertę mięs i podrobów znajdziesz w Darach Beskidu. Dostaniesz u nas baraninę i jagnięcinę, kozinę, wołowinę i cielęcinę, dziczyznę (jeleń, sarna, królik) oraz koninę.
Dieta BARF to naturalny i zdrowy sposób żywienia psa, który może znacząco poprawić jego zdrowie i codzienne samopoczucie. Wybierając jakościowe mięsa, takie jak wołowina, jagnięcina czy kozina, dbasz o pełnowartościowe żywienie swojego czworonoga.
